Sanal oyun bağımlılığı, geçmişten günümüze var olan bir kavramken; son yıllardaki teknolojik gelişmelerle beraber birçok kişinin hayatını etkileyen bir kavram haline geldi. Bağımlılık, bir maddeye yönelik olabileceği gibi bir aktivite ya da davranışa yönelik de olabilecek bir süreci kapsamaktadır. Sanal oyun bağımlılığı da günümüzün bağımlılıkları arasında yer alan bir davranışa yönelik bağımlılıktır. Oyun bağımlılığı tedavisinde kişisel iyileştirme programı vasıtasıyla kişilerin ihtiyaçlarına uygun olarak bir tedavi programı uygulanmaktadır. Oyun bağımlılığı tedavisinde kişilerin sağlıklı yaşam tarzları edinmeleri adına çeşitli yaklaşımlar göz önünde bulundurulmaktadır.
Oyun Bağımlılığı Nedir?
Bağımlılık birçok şekilde ortaya çıkmaktadır. Oyun bağımlılığı da bağımlılığın davranışsal olarak ortaya çıktığı bir tablo olarak görülmektedir. Bir kişinin video oyunları üzerindeki oyun oynama davranışını kontrol edememesinin ardından zamanının büyük bir çoğunluğunu video oyunlarına vakit ayırarak geçirdiği bir davranışsal bağımlılıktır. Oyun bağımlılığı da en az diğer bağımlılıklar kadar kişiyi etkileyen bir bağımlılıktır. Bir kişinin oyun oynamaya yönelik davranışının artık bir alışkanlıktan ziyade bir bağımlılığa dönüştüğü bir tablo içerisinde oyun bağımlılığından söz edebiliriz.
Oyun Bağımlılığı Belirtileri Nelerdir?
Farklı bağımlılıklarda görülmekte olan belirtilere benzer belirtiler oyun bağımlılığında da yer almaktadır.
- Oyun oynamaya yönelik ihtiyacın giderek artış göstermesi ile beraber kişiler oyuna harcanan zamana sınır koymakta zorlanır.
- Video oyunlarına erişimleri engellendiğinde, oynamadıkları zamanlarda sinirlilik, öfke benzeri psikolojik yoksunluk semptomlarının ortaya çıktığı görülmektedir.
- Kişinin önceliğinin video oyunları olması, gündelik rutin işlevselliğinde bozulmalar meydana getirmektedir. Oyun bağımlılığında kişi iş, okul, sosyal ilişkilerine ait sorumluluklarını ihmal eder.
- Oyun bağımlılığının en önemli belirtileri arasında kişinin eskiden sevdiği aktiviteleri görmezden gelmesi yer almaktadır.
- Oyun oynamaya yönelik harcanan zamanın sonucunda, kişilerde uyku bozuklukları, baş ağrıları, göz yorgunluğu ve hareketsiz bir yaşam tarzı gibi sağlık sorunlarının yaşanması da oyun bağımlılığının belirtileri arasında yer almaktadır.
- Kişi, oyun oynadığı zamanlar ve internette geçirdiği süreler hakkında çevresindekilere, yakınlarına yalan söyleme eğiliminde olabilir.
- Kişi oyun oynamadığı zamanlarda dahi zihninde oyun oynamaya yönelik hayaller kurar.
- Kişinin internet oyunlarını oynamayı bırakmak istemesine rağmen bırakmaya yönelik başarısız girişimlerinin varlığı da oyun bağımlılığının işaretleri arasında görülmektedir.
- Kişiler, kaygı, suçluluk ve daha birçok duygunun bir sonucu olarak oyun oynamaya yönelebilir. Olumsuz bir duygu ile başa çıkma aracı olarak oyun görülebilir.
Oyun Bağımlılığı Nasıl Tedavi Edilir?
Kişilerin tedavi süreci içerisinde ihtiyaçları gözlemlenerek ve tespit edilerek ardından kişiye özgü, kişiselleştirilmiş bir tedavi planı oluşturulmaktadır. Tedavi planı; bilişsel davranışçı terapi, ailelere yönelik psikoeğitimleri, farmakolojik tedaviyi içerisinde barındırmaktadır. Kişiyi oyun oynamaya yönelten tetikleyici faktörleri belirlemek ve bu tetikleyicilere yönelik baş etme stratejisi geliştirmek de tedavinin bir kısmını içermektedir. Tedavi süreci; kişinin tetikleyici durumlar, duygular ve düşünceler ile karşılaştıklarında nasıl tepki vereceklerini, süreci nasıl yönetebileceklerini kişilerin öğrendiği bir yerdir. Oyun bağımlılığının tedavisinde sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri sağlamak ve sürdürmek de yer almaktadır. Kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımında, kişinin motivasyonunu ve tedaviye yönelik uyumunu arttırmak adına destekleyici bir tedavi ortamı sağlanmaktadır.
Bağımlılık ile çalışırken, iyileşme süreci kadar iyileşmeyi sürdürmek de önemlidir. Oyun bağımlılığı tedavisinde de ilk bir yıl oldukça önemlidir. Düzenli seanslara devamlılık, iyileşme yolculuğunun en önemli adımları arasında yer almaktadır. Tedavi sürecinin devamlılığı ve düzenliliği, kişilerin nüks riskini de azaltmaktadır.
Video Oyunları Neden Bağımlılığa Neden Olur?
Video oyunları, kişilere yüksek miktarlarda dopamin sağlayan sürükleyici deneyimleri içerisinde barındırmaktadır. Bu düzeyler de bir uyarıma aşırı maruz kalmak da beyinde yapısal değişikliklere yol açmaktadır. Beyindeki yapısal değişiklikler de bağımlılığı beraberinde getirmektedir
Video oyunlarının tasarımı, oyunlarda kullanılan sesler ve ışıklı, renkli görüntüler kişiyi oyun oynamaya yönelten etkenler arasında yer almaktadır. Video oyunlarının tasarımları ve içeriği dahi bağımlılık yapacak şekilde tasarlanmıştır.
Oyunların içerisinde yer alan ganimet kutuları olarak da adlandırılan bazı satın almaların yer alması da yine oyun tasarımına ilişkin özellikler arasında yer almaktadır. Bu kısımda kişiyi oynamaya yönelik heyecanlı, istekli yapan etkenlerden biridir.
Oyunların içeriğinin aşırı düzeyde sürükleyici olması, kişilerin zamanın nasıl geçtiğini anlamamalarına neden olmaktadır. Dolayısı ile bu da bağımlılığın gelişimi üzerinde etken rol oynamaktadır.
Video oyunları, kişinin kendisini güvende ve kontrol altında hissettiği bir ortamı kişiye sağlamaktadır. Dolayısı ile kişinin kendisini rahat hissettiği bir ortamı sıklıkla ziyaret etmesi beklenir.
Oyun Bağımlılığı Nasıl Önlenir?
- Kişinin oyun içerisinde geçireceği süreye ilişkin zamanı planlaması, belirlemesi ve bir limit koyması oldukça önemlidir.
- Video oyunlarına erişimin sağlandığı bilgisayarların yatak odasından veya bulundukları odadan kaldırılarak; ortak kullanım alanlarına konulması planlanmalıdır. Çünkü bilgisayarın kişiye yakınlığı ve kolay erişimi kişinin istediği zaman video oyunları oynamasını kolaylaştıracaktır.
- Ev içerisinde elektronik araçların kullanılmadığı zaman dilimleri yaratılarak buna uygun faaliyetler planlanmalıdır.
- Kişilerin spor benzeri fiziksel aktivitelere ve sağlıklı yaşam tarzı aktivitelerine yönelmesi oldukça önemlidir.
- Sanal ortamda geçirilen vakitten ziyade sosyal ortamda geçirilen zamanı arttırmak kişi tarafından hedeflenmelidir.
- Yeni bir beceri veya hobi edinmek de oyun bağımlılığını önlemek için önemli adımlar arasında yer almaktadır.
- Kendinizde ya da yakınınızda oyun bağımlılığına ilişkin herhangi bir belirtinin olduğunu düşünüyorsanız veya oyun bağımlılığından şüpheleniyorsanız sürecin başında yardım arayışında olmak önemlidir.
Oyun Bağımlısı Olduğumuzu Nasıl Anlarız?
Kişi, oyun oynamaya yönelik aşırı bir ilgi duyarken oyun oynamak istemediği zamanlarda söz konusu olabilir. Oyun oynamayı kişinin bir süre bırakmak istemesine rağmen bırakamaması ve oyun oynama davranışını sürdürmesi, kısacası bırakmaya yönelik başarısız girişimler oyun bağımlılığına ilişkin işaretler arasında görülmektedir.
Gününüzün büyük bir çoğunluğunu oyunlara vakit ayırarak geçirmek ve öncelliklerinizin geri planda kalmasına izin vermek de bağımlılığın bir işaretidir.
Oyun oynamayı bıraktığınız ya da gün içerisinde oynamaya ara verdiğiniz noktalarda zihninizin halen oyunla alakalı şeylerle meşgul olması da oyun bağımlılığı semptomlarındandır.
Oyun oynamadığınız zamanlarda kendinizi öfkeli, sinirli, huzursuz hissetmek ve yerinde duramama benzeri semptomların yer alması oyun bağımlılığını düşündüren bir semptomdur.
Önemli bir kariyer planını, akademik durumu, herhangi bir fırsatı, romantik partneri, sosyal çevreyi oyun oynamak adına reddetmek de oyun bağımlılığı üzerine konuşulması gereken noktalar arasında yer almaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Sanal oyun bağımlılığı, fiziksel ve psikolojik birtakım sorunlara yol açabilecek düzeyde uzun süreli zamanlar çerçevesinde oyun oynama davranışının kişi tarafından gerçekleştirilmesidir. Kişinin oyun oynama davranışı üzerinde kontrolünün devre dışı kalmasıyla beraber artan oyun süreleri ve artan oyun günlerinin varlığı sanal oyun bağımlılığına işarettir. Sanal oyun bağımlılığı, video oyunlarının oynanmasının kompulsif olarak sürdürülmesini ifade eden davranışsal bir bağımlılıktır.
Dijital oyun bağımlılığının yaygın belirtileri arasında; video oyunlarıyla aşırı meşgul olmak, oyun oynanmadığı zamanlarda dahi zihinsel olarak oyun hakkında sürekli uğraşların varlığı, oyunsuz geçirilen günlerde psikolojik yoksunluk semptomlarının ortaya çıkması, oyuna ayrılan zamandan kaynaklı önemli bir kariyer, iş, arkadaşlık fırsatının geride kalması, oyun oynanılan ve oyunda geçirilen süre ile ilişkili çevresindekilere, yakınlarına yalan söylemesi gibi semptomlar yer almaktadır.
Bağımlılığının nedenleri arasında çevresel birtakım faktörler, genetik ve kişisel birtakım faktörler etkili olarak görülmektedir. Oyun bağımlılığında da sosyal izolasyon, duygular, düşünceler, gündelik yaşantının kaygılı yapısından kaçış arayışı, akranlar tarafından oyun oynamaya yönelik yapılan baskı, sosyal fobi benzeri birtakım ruhsal sorunların varlığı kişinin bağımlılık geliştirmesi üzerinde yer alan etkenler arasında görülmektedir.
Gündelik yaşantınız içerisinde zamanınızın büyük bir çoğunluğunu oyun oynayarak geçirmek ya da zihninizin büyük bir çoğunluğunda oyun oynamaya yönelik düşüncelerin varlığı, oyun oynamadığınızda tekrar oynamaya yönelik duyduğunuz aşırı istek, oyuna yönelik önceliğinizden kaynaklı hayatınızın diğer alanlarında bozulmaların meydana gelmesi, bir duygu, durum veya olay ile baş edemediğinizde direk bir kaçış amacıyla oyun oynamaya yönelmeniz, oyun oynamadığınız zamanlarda sinirli, huzursuz ve kıpır kıpır hissetmek oyun bağımlılığınız olabileceğine dair semptomlara işaret etmektedir.
Sürekli oyun oynayan kişilerde karpal tünel sendromu görülmekle beraber beraberinde boyun, eklem ağrıları gibi fiziksel birtakım ağrılara rastlanmaktadır. Bazı kişilerde sürekli oyun oynamanın fiziksel belirtileri arasında ellerde güçsüzlük ve uyuşukluk da yer almaktadır. Bilgisayar başında hareketsiz bir şekilde bulunmak obezite için bir risk faktörü olarak görülmektedir. Saatlerce bilgisayarın başında aynı pozisyonda durmak kişilerde duruş bozukluklarına da yol Saatlerce bilgisayarın başında aynı pozisyonda durmak kişilerde duruş bozukluklarını da beraberinde getiriyor.
açmaktadır. Uyku düzeninin bozulması, uykuya dalma ve uykuda kalma zorlukları da sürekli oyun oynamanın bir sonucudur. Sürekli önceliğin oyunda olması, kişisel hijyene önem vermemeyi de beraberinde getirmektedir.
Sanal oyunlar, kişinin günlük yaşantısı içerisindeki birçok alan çerçevesinde olumsuz etkiler yaratmaktadır. Sanal oyunlara yönelik aşırı uğraşlar, kişilerin akademik ve mesleki konularda zorlanmalar yaşamasına neden olmaktadır. Okulda veya işte kişilerin düşük performans göstermesine, konsantrasyon güçlükleri yaşamasına ve görevlerini yerine getirememesine yol açmaktadır.
Sanal oyunlar, kaliteli zaman ve iletişimin ihmal edilmesinden kaynaklı aile, romantik partner ve arkadaşlar ile olan ilişkileri sürdürmeyi zorlamaktadır.
Sanal oyunların uzun saatler ve süreler çerçevesinde oynanması; uyku bozukluklarına, artan kaygı ve depresyon semptomları ile fiziksel sağlık sorunlarına yol açmaktadır.
Bağımlılık tamamen iyileşmeyen düzelebilen bir beyin hastalığıdır. Dolayısı ile bağımlılığın türü ne olursa olsun, kişide bağımlılığın ne kadar süreceği ile ilişkili bir bilgi vermek doğru olmayacaktır. Oyun bağımlılığı da tedavi süreciyle beraber düzelebilir ve kişi aylarca oyun oynamadan yaşantısına devam edebilir. Bir süre sonrasında ise kişi tekrardan oyun oynamaya başlayabilir. Bu süreçler, kişiden kişiye göre değişkenlik göstermektedir.
Kişinin var olan ekran bağımlılığının yerine yeni yaşam tarzı değişikliklerini entegre etmesi oldukça önemlidir. Boşluğa yeniden bağımlılık girebilir ve dolayısıyla boş zamanları yapılandırmak gereklidir. Ekran bağımlılığınızın olduğunu düşünüyorsanız bu alanda çalışan bir psikolog ile psikoterapi sürecine başlamak ve sürdürmek sürecin önemli bir parçasıdır. Dijital dünya ile teması minimum seviyeye indirmek, gerektiği durumlar çerçevesinde ekrandan faydalanmak da dikkat edilmesi gereken noktalar arasında yer almaktadır. Sanal bir ortamdan ziyade dış dünya içerisindeki sosyalliğinizi, rollerinizi ve sorumluluklarınızı arttırmak da ekran bağımlılığı ile baş etme üzerinde etkili yöntemlerdendir.
